WOJNA PRZESTAJE BYĆ KWESTIĄ PLATFORM
Dlaczego w konflikcie UE–Federacja Azjatycka przewaga zaczyna zależeć nie od pojedynczej maszyny, lecz od infrastruktury łączącej dziesiątki różnych urządzeń
Ilona Vasquez
ARGUS REVIEW · Nowy Jork · 2031
____
Jeszcze kilka lat temu przewagę technologiczną na polu walki można było opisywać przede wszystkim przez porównanie konkretnych platform. Liczyły się parametry samolotów, zasięg radarów, możliwości dronów czy skuteczność uzbrojenia. W konflikcie między Unią Europejską a Federacją Azjatycką coraz trudniej jednak oceniać poszczególne urządzenia w oderwaniu od infrastruktury, z którą współpracują.
Nie oznacza to końca epoki czołgów, samolotów czy bezzałogowców. Zmienia się ich miejsce w łańcuchu operacyjnym. Platforma staje się elementem większego środowiska wymiany i przetwarzania danych: sensor dostarcza informacji, algorytm je klasyfikuje, sieć przekazuje wynik, operator podejmuje decyzję, a inna platforma wykonuje zadanie. Rezultat wraca następnie do obiegu.
To zdolność do współdziałania zaczyna w coraz większym stopniu decydować o wartości poszczególnych urządzeń.
Od platformy do infrastruktury
Zmiana nie rozpoczęła się w wojsku. Podobne rozwiązania rozwijano wcześniej w logistyce, energetyce, transporcie i zarządzaniu infrastrukturą krytyczną. Konflikt zbrojny wyraźniej pokazuje jednak konsekwencje braku integracji.
Nowoczesny dron może dysponować zaawansowanym sensorem, termowizją, systemem rozpoznawania obrazu i łącznością umożliwiającą transmisję danych w czasie rzeczywistym. Wszystkie te możliwości mają ograniczoną wartość, jeżeli informacje nie mogą zostać szybko przekazane do odpowiedniego odbiorcy albo nie są dostępne w formie pozwalającej na ich wykorzystanie.
Dlatego programy wojskowe coraz częściej koncentrują się nie tylko na zakupie urządzeń, lecz także na uzyskaniu określonej zdolności operacyjnej. W jednym modelu armia kupuje drona. W drugim kupuje możliwość wykrywania, klasyfikowania i śledzenia celu w określonym środowisku. Dron pozostaje potrzebny, ale staje się jednym z elementów realizujących tę funkcję.
Europa ma problem z integracją
Unia Europejska rozwija swoje zdolności w warunkach rozproszonej struktury przemysłowej i wojskowej. Poszczególne państwa korzystają z własnych producentów, programów badawczych i systemów dowodzenia, a część infrastruktury pochodzi od podmiotów prywatnych.
Utrudnia to stworzenie jednolitego środowiska operacyjnego, ale jednocześnie wymusza rozwój mechanizmów umożliwiających współpracę urządzeń pochodzących od różnych producentów.
Europejski dron może korzystać z sensora jednej firmy, systemu obserwacyjnego drugiej, oprogramowania analitycznego trzeciej i łączności dostarczanej przez kolejnego operatora. Jeżeli wszystkie mają uczestniczyć w tej samej operacji, muszą wymieniać dane za pomocą wspólnych interfejsów.
W rezultacie rośnie znaczenie warstw pośrednich, które wcześniej mogły być traktowane jako element pomocniczy.
EPEIOS AI — WARFARE DIVISION wchodzi głębiej w strukturę obronną
Jednym z najbardziej widocznych przykładów tego kierunku jest EPEIOS AI — WARFARE DIVISION, segment obronny firmy Epeios AI NV.
Sama Epeios AI NV działa na znacznie szerszym rynku, obejmującym między innymi rozwiązania dla sektora cywilnego, infrastrukturę, analizę danych oraz instalacje poza Ziemią. Działalność obronna funkcjonuje pod odrębną nazwą EPEIOS AI — WARFARE DIVISION.
Istotą tego modelu nie musi być samo urządzenie znajdujące się na końcu łańcucha. Równie ważna może być warstwa zarządzająca, która pozwala różnym platformom wymieniać informacje i przekazywać je do kolejnych elementów infrastruktury.
EPEIOS AI — WARFARE DIVISION nie musi więc produkować każdego urządzenia wykorzystywanego na polu walki. Jeżeli jej rozwiązania znajdują się pomiędzy sensorami, platformami, operatorami i systemami dowodzenia, ich znaczenie wynika również z pozycji w całej strukturze.
To model trudniejszy do zastąpienia niż pojedynczy produkt.
Federacja buduje własny ekosystem
Federacja Azjatycka rozwija inną ścieżkę integracji. Shenzhen Robotics tworzy własną rodzinę autonomicznych platform, wśród których znajdują się między innymi SR/Alpha, SR/1.0 i SR/UGV.
Charakterystyczną cechą tego podejścia jest współistnienie kolejnych generacji. Nowy model nie musi automatycznie oznaczać wycofania poprzedniego. Poszczególne platformy mogą wykonywać odmienne zadania i pozostawać w użyciu równolegle.
SR/Alpha może realizować rozpoznanie i zadania wymagające niewielkiej liczby jednostek, SR/1.0 wspierać większe formacje, a SR/UGV wykonywać zadania wymagające cięższej platformy.
Z punktu widzenia użytkownika są to różne urządzenia. Z punktu widzenia infrastruktury pozostają kolejnymi źródłami danych oraz wykonawcami określonych funkcji.
Przewaga nie musi więc wynikać z posiadania jednej „najlepszej” platformy. Może wynikać z możliwości wykorzystania wielu wyspecjalizowanych urządzeń w ramach jednego procesu operacyjnego.
Najdroższa może być informacja
W takim środowisku zmienia się również podstawowe pytanie pola walki. Nie chodzi wyłącznie o to, co znajduje się przed sensorem. Ważniejsze staje się ustalenie, które z uzyskanych informacji wymagają natychmiastowej uwagi.
Kamera może zarejestrować miliony pikseli, radar wygenerować tysiące śladów, a bezzałogowiec przez wiele godzin przesyłać obraz. Człowiek nie jest w stanie analizować wszystkich tych danych jednocześnie. Pierwszym filtrem staje się więc oprogramowanie.
Algorytm nie musi samodzielnie prowadzić całej operacji, aby wpływać na jej rezultat. Wystarczy, że ustali kolejność, w jakiej operator otrzyma informacje, albo wskaże elementy obrazu uznane za istotne.
Jeżeli oprogramowanie ustala priorytet informacji, wpływa również na kolejność, w jakiej człowiek poznaje sytuację. A kolejność informacji może wpływać na decyzję.
Wojna liczy się w sekundach
W przypadku autonomicznych i półautonomicznych rozwiązań różnica pomiędzy wykryciem zagrożenia a reakcją może być mierzona sekundami. Platforma, która szybciej przekazuje właściwie sklasyfikowaną informację, może uzyskać przewagę nad urządzeniem wyposażonym w lepszy sensor, ale działającym w wolniejszym łańcuchu decyzyjnym.
Pole walki zaczyna więc przypominać zamknięty obieg informacji: wykrycie prowadzi do klasyfikacji, klasyfikacja do określenia priorytetu, następnie pojawia się decyzja i wykonanie. Rezultat działania generuje nowe dane, które mogą zostać wykorzystane w kolejnym cyklu.
Im krótszy jest czas pomiędzy tymi etapami, tym większe znaczenie ma infrastruktura odpowiedzialna za ich połączenie.
Człowiek pozostaje w środku
Nie oznacza to, że człowiek znika z tego łańcucha. Operator nadal zatwierdza działania, dowódca określa cele, analityk interpretuje wyniki, a inżynier odpowiada za utrzymanie infrastruktury.
Zmienia się jednak sposób, w jaki człowiek uzyskuje dostęp do informacji. Operator coraz rzadziej obserwuje całe środowisko bezpośrednio. Otrzymuje jego przetworzoną reprezentację.
Nie oznacza to automatycznie utraty kontroli, ale powoduje, że jakość decyzji zależy również od jakości warstwy znajdującej się pomiędzy człowiekiem a źródłem danych.
Z tego powodu oprogramowanie zarządzające staje się częścią samej zdolności bojowej.
Wspólny język ważniejszy od kolejnej platformy
Największym wyzwaniem kolejnej dekady może więc okazać się nie stworzenie następnego autonomicznego urządzenia, lecz zapewnienie współpracy już istniejących rozwiązań.
Europejski dron może pochodzić od jednego producenta, system obserwacyjny od drugiego, oprogramowanie analityczne od trzeciego, łączność od czwartego, a platforma naziemna od piątego. Wszystkie muszą jednak wymieniać informacje, jeżeli mają uczestniczyć w jednej operacji.
Powstaje rynek, którego znaczenie będzie rosło wraz z każdą kolejną generacją sprzętu. Nie chodzi już tylko o produkcję urządzeń, lecz także o możliwość włączenia ich do istniejącej infrastruktury.
To zmienia model konkurencji przemysłowej. Producent, którego rozwiązanie może współpracować z dużą liczbą innych platform, zyskuje znaczenie niezależnie od tego, czy jego własne urządzenie jest najlepsze w swojej kategorii.
Przewaga staje się niewidoczna
Przyszła przewaga technologiczna może być coraz trudniejsza do zmierzenia tradycyjnymi parametrami. Można porównać zasięg radaru, liczbę dronów, prędkość pojazdów czy czas lotu. Znacznie trudniej porównać dwie architektury przetwarzania informacji i ustalić, dlaczego jedna pozwala szybciej przejść od obserwacji do działania.
Czy decyduje lepszy sensor, algorytm, sieć, jakość danych czy sposób połączenia wszystkich tych elementów?
W praktyce odpowiedź może obejmować wszystkie te czynniki jednocześnie.
Część najważniejszej przewagi przyszłego pola walki może więc pozostać niewidoczna. Nie będzie miała postaci nowego pojazdu czy charakterystycznego uzbrojenia. Znajdzie się w sposobie, w jaki istniejące elementy wymieniają informacje.
Wojna jako system systemów
Konflikt UE–Federacja Azjatycka pokazuje proces, który jeszcze kilka lat temu mógł wyglądać jak odległa perspektywa. Autonomiczne platformy zmieniają charakter działań przede wszystkim dlatego, że pozwalają przenieść część przetwarzania bliżej źródła danych i skrócić łańcuch pomiędzy obserwacją a reakcją.
Kiedy dziesiątki takich urządzeń zostają połączone, powstaje struktura, której możliwości nie da się opisać przez prostą sumę parametrów poszczególnych platform.
To właśnie jest system systemów — środowisko, w którym wiele różnych elementów może wspólnie realizować zadania, których pojedyncza platforma nie byłaby w stanie wykonać.
Następna granica
Konkurencja technologiczna zaczyna więc przebiegać między środowiskami, które potrafią współpracować, a tymi, które nadal wymagają człowieka jako ręcznego tłumacza pomiędzy kolejnymi warstwami.
EPEIOS AI — WARFARE DIVISION rozwija własny model integracji. Shenzhen Robotics buduje równoległą rodzinę autonomicznych platform. Europa próbuje połączyć rozwiązania wielu państw, producentów i dostawców infrastruktury.
Żaden z tych modeli nie jest jeszcze rozwiązaniem końcowym. Kierunek zmian jest jednak wyraźny: znaczenie pojedynczej platformy będzie coraz częściej zależało od tego, z jaką częścią infrastruktury potrafi współpracować.
Nowy dron może zwiększyć możliwości istniejącej sieci, sensor dostarczyć dodatkowych danych, satelita rozszerzyć obszar obserwacji, a algorytm skrócić czas analizy. Nie trzeba za każdym razem budować całej struktury od początku.
Wystarczy ją rozbudować.
Epeios AI NV nie jest jedyną firmą działającą na tym rynku. Jej Warfare Division jest jednak jednym z podmiotów budujących pozycję wokół infrastruktury umożliwiającej współpracę różnych urządzeń.
W konflikcie, w którym czas reakcji może być liczony w sekundach, znaczenie tej warstwy będzie rosło.
Najważniejsza zmiana nie polega więc na tym, że na polu walki pojawiają się coraz bardziej zaawansowane maszyny. Polega na tym, że maszyny zaczynają funkcjonować jako elementy większej architektury.
Przewaga przyszłości może znajdować się nie w pojedynczej platformie, lecz pomiędzy nimi.
#LogikaRzezni #CGProtocol #MilitarySF #ArgusReview
Wydarzenia fikcyjne. Metody nie.